Türk Mitolojisi

Cemre Cini İmre ve İn İyesi ile Kuyu İyesi

İmre Cemre Cini

Türk ve Altay halk kültüründe, doğa olaylarına ve mevsimlere dair birçok mitolojik inanç ve figür bulunmaktadır. Bunlardan biri de “İmre” olarak bilinen ve özellikle baharın gelişini simgeleyen “Cemre Cini”dir. Cemre, Türk mitolojisinde ve halk inançlarında önemli bir yer tutar ve doğaya, tarıma ve insan yaşamına dair derin anlamlar yüklenir.

Eşik İyesi
Eşik İyesi

Cemre Nedir?

Cemre, genellikle üç aşamada baharın geldiğini simgeleyen ateş olarak tanımlanır. İlk cemre, Ocak ayının sonunda düşer ve havanın, ikincisi Şubat ayında, üçüncüsü ise Mart ayında düşer. Bu inanışa göre, cemrelerin düşüşüyle birlikte hava ısınmaya başlar, karlar erimeye ve doğa uyanmaya başlar.

İmre’nin Kökeni ve Özellikleri

İmre, Türk mitolojisinde doğa ruhu olarak kabul edilir. Genellikle güzel bir kadın olarak tasvir edilir ve doğanın güzelliklerini temsil eder. İmre’nin adı, Türkçe kökenlidir ve “güzellik” anlamına gelir. İmre’nin diğer bir özelliği de suyun hükümdarı olarak kabul edilmesidir. Bu nedenle, su kaynaklarına, nehir ve göllere adaklar sunulur ve İmre’ye dualar edilir.

Cemre’nin Rolü ve Anlamı

Cemre’nin düşüşü, tarımsal faaliyetler için oldukça önemlidir. Baharın gelmesiyle birlikte tarım sezonunun başladığına inanılır ve toprakların bereketlenmesi, bitkilerin yeşermesi için dua edilir. Cemre ayrıca insanların ruhsal açıdan da yenilenmesini simgeler. Kışın ardından gelen bahar, umut, yenilenme ve canlanma duygularını beraberinde getirir.

Türk ve Altay halk kültüründe önemli bir yere sahip olan İmere veya Emre, ilkbaharda ortaya çıkan ve baharın gelişini temsil eden bir varlık olarak kabul edilir. İlk kez gökyüzünde belirirken titrek ışıklar saçarak yükselir ve buzları eriterek yere iner. Böylece ısınmış topraktan buhar yükselir ve baharın habercisi olur. İmere’nin Bulgar mitolojisinde Zemire olarak da yer aldığı bilinmektedir.

image 314
Cemre Cini İmre ve İn İyesi ile Kuyu İyesi 5

Anadolu Türkçesindeki “Cemre” sözcüğü, aslında İmere’nin benzetme yoluyla değişmiş bir halidir. İlk cemre 20 Şubat’ta havaya düşer ve ardından yedişer gün arayla suya ve toprağa düşer. Kumuk Türkçesinde ise “Zemre” kelimesi nem, buhar gibi anlamlara gelirken, “Emir” kelimesi sis, duman veya bulut gibi anlamlar taşır.

Tasavvufta İmere veya Emre’nin adıyla ilgili olarak ilginç bir özellik daha bulunmaktadır. Ünlü tasavvuf ozanı Yunus Emre ve şeyhi Taptuk Emre’nin adları da bu konuyla yakından ilişkilidir. Tasavvufta kor ve ateş kavramları genellikle mecazi anlamlar taşır. Ateş, temizlenmeyi ve yeniden doğuşu simgelerken, aşk kavramının yakıcılığıyla da ilişkilendirilir.

İmere veya Emre ile ilgili olan bazı kelimeler de dikkat çeker. Örneğin, “Amramak/Emremek/İmremek” (Âşık Olmak) ve “Amra/Emre/İmre” (Âşık) sözcükleri de bu konuyla bağlantılı olarak değerlendirilebilir.

İç Anadolu’da ve özellikle Sivas yöresinde kullanılan “İmir’in (Emir’in) iti gibi titremek” deyimi, soğuktan titreyenler için kullanılan bir ifadedir ve yine bu varlıkla ilişkilendirilir.

İmere veya Emre, Türk ve Altay halk kültüründe önemli bir yer tutar ve baharın gelişini simgeler. Anadolu’da ve diğer Türk topluluklarında çeşitli kültürel ve dini bağlamlarda kendine yer bulmuş ve mitolojik bir öneme sahiptir.

İn İyesi – Mağara Koruyucu Ruhu

Türk ve Altay halk inancında mağaralar, farklı dünyalar arasında geçiş noktaları olarak kabul edilir. Bu nedenle, her mağara için farklı bir koruyucu ruh veya İye bulunur. Mağaralar, yer altı dünyası ile yeryüzü arasında bir köprü olarak görülür ve kutsal kabul edilir. Hun Devleti’nde özellikle önemli olan “Ata İni” adı verilen mağaralar, şamanlar ve devlet adamları tarafından ziyaret edilir ve saygı görür. Ayrıca, Türk kültüründe kurbanlar sunulan ata mağaraları da bulunmaktadır. Mağara inancı, kurttan türeme efsaneleri ve şamanların yeraltına yolculuklarıyla da ilişkilendirilir.

image 296
Cemre Cini İmre ve İn İyesi ile Kuyu İyesi 6

Kuyu İyesi – Kuyunun Koruyucu Ruhu

Kuyular da Türk ve Altay halk inancında önemli bir yer tutar. Her kuyunun farklı bir koruyucu ruhu veya İyesi vardır. Kuyular, yeraltı dünyasına açılan kapılar olarak kabul edilir ve gizemli yerler olarak görülür. Su çıkarılan kuyular, saygı duyulan ve bazı masallarda Altın Kuyu gibi özel kuyular hakkında söylencelere konu olan yerlerdir. Kuyu İyesi, kuyunun koruyucu ruhu olarak kabul edilir ve bu varlık da İn İyesi ile benzer özelliklere sahip olabilir.

Türk ve Altay mitolojisi, doğayla iç içe olan ve çeşitli ruhsal varlıklarla dolu zengin bir kültürel mirasa sahiptir. Bu varlıklar, insanların çevreleriyle kurdukları derin bağın bir yansımasıdır ve geleneksel inanç sistemlerinin önemli bir parçasını oluşturur.

Mitolog

Mitolog; Mitoloji.org.tr sitesinin kıdemli yazarı ve araştırmacıdır efem:))

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu