Kültür ve Sanat

Delphi: Tarihin Derinliklerinden Gelen Bir Miras

Delphi, tarihin derinliklerinden gelen bir mirastır. Antik dünyanın gizemli bilgeliğini ve gücünü keşfedin. Delfi’nin sırları ve mirası hakkında daha fazla bilgi edinin ve tarihin izinde yolculuğa çıkın!

Delphi, Yunan tanrısı Apollon’a adanmış eski bir dini tapınaktı. MÖ 8. yüzyılda geliştirilen kutsal alan, antik dünyada geleceği kehanet etmesiyle ünlü olan ve tüm büyük girişimlerden önce kendisine danışılan Delphi Kahini ve rahibe Pythia’ya ev sahipliği yapıyordu.

Aynı zamanda Yunanistan’ın Olimpiyatlardan sonra ikinci en önemli oyunu olan Pythian Oyunlarına da ev sahipliği yapıyordu. Delphi, Hıristiyanlığın yükselişiyle birlikte geriledi ve sonunda 1800’lerin sonlarına kadar yeni bir köyün altına gömüldü.

Delfi: Yunanistan

image 13 11
Delphi: Tarihin Derinliklerinden Gelen Bir Miras 8

Yunanistan’ın Phoics bölgesindeki Korint Körfezi’nden yaklaşık altı mil (10 km) uzakta bulunan Delphi, Parnassus Dağı’nın Phaidriades (Parlayan) Kayaları olarak bilinen iki yüksek kayasının arasında yer almaktadır.

Bu alanda Apollon kutsal alanı, Athena Pronaia kutsal alanı “(Apollon tapınağının önündeki Athena” anlamına gelir) ve egzersiz ve egzersiz için kullanılan spor salonu gibi çoğu spor amaçlı olan çeşitli diğer binalar bulunuyordu. 

Ziyaretçiler Delphi’ye yaklaştıklarında gördükleri ilk yapı Athena Pronaia kutsal alanıydı (adı da buradan geliyor). Bu kutsal alan Delphi’nin en karakteristik anıtını içeriyordu: Dış sütunlardan oluşan bir halkayla desteklenen konik çatılı dairesel bir bina olan Tholos’u görürler.

Ziyaretçiler daha sonra hazineler ve adak anıtlarıyla kaplı Apollon kutsal alanına giden Kutsal Yol boyunca yürüyeceklerdi. Delphi’nin bir pan-Helen tapınağı olduğu göz önüne alındığında, herhangi bir Yunan şehir devleti tarafından kontrol edilmiyordu ve bunun yerine tüm Yunanlılar için bir sığınaktı; şehir devletleri hazineleri Apollon’a adak olarak ve güçlerini ve zenginliklerini göstermek için inşa ettiler.

Apollon Tapınağı

2023 01 16 Temple of Apollo%2C Side%2C Turkey 1
Delphi: Tarihin Derinliklerinden Gelen Bir Miras 9

Delphi’nin merkezi ve en önemli kısmı, Pythia’nın kehanet sözlerini arka tarafta ayrı, kısıtlı bir oda olan adyton’da söylediği Apollon tapınağıydı . Apollon tapınağı çokgen bir duvarla desteklenen geniş bir terasın üzerinde oturuyordu.

Kutsal Yol aynı zamanda tapınağın yukarısındaki Delphi tiyatrosuna ve daha üstteki stadyuma (atletik yarışmalar için) gidiyordu.

Delphi’de ayrıca iki kutsal alanın dışında ve çevresinde inşa edilmiş yerleşim yerleri ve mezarlıklar da bulunuyordu.

Yunan Mitolojisinde Delphi

Yunanlılar Delphi’yi dünyanın merkezi (veya göbeği) olarak görüyorlardı.

Yunan mitolojisine göre Zeus, dünyanın göbeğini bulmak için biri doğuya, diğeri batıya olmak üzere iki kartal göndermiştir. Kartallar gelecekte Delphi’de buluşacaklardı. Zeus bu noktayı daha sonra Apollon’un kutsal alanında tutulan omphalos (göbek anlamına gelir) adı verilen kutsal bir taşla işaretledi.

Yunanlılar bu bölgenin başlangıçta kutsal olduğuna ve Gaea’ya veya Toprak Ana’ya ait olduğuna ve Gaea’nın yılan çocuğu Python tarafından korunduğuna inanıyordu. Apollo Python’u öldürdü ve kehanetini orada kurdu.

Efsaneye göre Girit adasının yerlileri, yunus kılığında Apollon eşliğinde Delphi (Kirrha) limanına varırlar ve tanrının tapınağını inşa ederler.

Apollo yunan mitolojisi
Apollo yunan mitolojisi

Delphi’yi Kim Kurdu?

MÖ 8. yüzyılda Knossos’lu (Girit’teki) rahipler Apollon kültünü Delphi’ye getirdiler ve bu sırada tanrıya ait bir kutsal alan geliştirmeye başladılar.

MÖ 7. yüzyılın sonlarına doğru Apollon ve Athena’ya ilk taş tapınakları inşa ettiler.

Ancak Delphi’nin geçmişi çok daha eskilere uzanıyor gibi görünüyor.

Arkeolojik kanıtlar, bir zamanlar kutsal alan içerisinde bir Miken (MÖ 1600-1100) yerleşimi ve mezarlığının bulunduğunu göstermektedir. MÖ 1400 civarında Delphi’de, Bronz Çağı’nın sonunda bir kaya düşmesi sonucu yok olan tanrı Gaea veya Athena’ya adanmış bir kutsal alan bulunuyor olabilir .

Dahası, arkeologlar Parnassus Dağı’ndaki bir mağara olan Korykeion Andron’da Neolitik Dönem’e (M.Ö. 4000) kadar uzanan eserler ve ritüel kanıtları keşfettiler.

Mikenler
Mikenler

Delphi’nin Erken Tarihi

Erken Arkaik dönemde (M.Ö. 8. yüzyılın başlarında), Delphi kutsal alanı, on iki Yunan kabilesinin eski bir dini birliği olan Amphiktyonik Birliği’nin merkeziydi.

Birlik, kimin rahip ve diğer yetkililer olacağı da dahil olmak üzere kutsal alanın işleyişini ve mali durumunu kontrol ediyordu.

Yıllar geçtikçe yakındaki Krisa liman topluluğu ticaret ve Delphi’ye giden trafik sayesinde zenginleşti. MÖ 590 civarında, Krisa sakinleri Apollon kutsal alanına karşı dinsizce davrandılar ve hacılar kehaneti görmeye yöneldiler, ancak Krisa’nın tam olarak ne yaptığı bilinmiyor (bazı tarihi kayıtlar, insanların tapınağı kirlettiğini ve kehaneti ele geçirdiğini iddia ediyor).

Krisa sakinleri, efsanelere göre 10 yıl süren ve Krisa’nın yok edilmesiyle sonuçlanan Birinci Kutsal Savaş’ı başlattı.

Birlik daha sonra Delphi’yi özerk bir devlet olarak tanıdı, tapınağa ücretsiz erişim sağladı ve MÖ 582’den itibaren her dört yılda bir Delphi’de düzenlenen Pythian Oyunlarını yeniden düzenledi.

Pythian Oyunları:

  • Antik Yunan’da her dört yılda bir düzenlenen ve sanat, müzik, şiir ve atletizm gibi çeşitli disiplinleri kapsayan uluslararası bir yarışmadır.
  • Olimpiyat Oyunları’ndan daha eski ve daha prestijli bir etkinlik olarak kabul edilirdi.
  • MÖ 6. yüzyılda başlayan oyunlar, MS 4. yüzyıla kadar devam etti.
  • Yarışmalar, Apollon’a adanmış bir kutsal alanda, Delphi kentinde yapılırdı.
  • Kazananlar, defne yaprağından yapılmış bir çelenk ile ödüllendirilirdi.

Pythian Oyunları’nın Önemi:

  • Sanat ve kültürün gelişmesine katkıda bulunmuştur.
  • Farklı bölgelerden gelen insanları bir araya getirerek kültürel alışverişi teşvik etmiştir.
  • Yunan uygarlığının birliğini ve kimliğini pekiştirmeye yardımcı olmuştur.

Delphi Kahini

image 3
Delphi: Tarihin Derinliklerinden Gelen Bir Miras 10

Delfi Kahini’nin prestiji MÖ 6. ve 4. yüzyıllar arasında doruğa ulaşmıştı.

Delphi, yılın 9 ayı boyunca yalnızca sınırlı sayıda gün boyunca faaliyet gösteren Pythia’ya danışmak isteyen yöneticiler ve sıradan halk ile güçlü bir varlık haline geldi. Bu hacılar cömert hediyeler ve adaklarla minnettarlıklarını ifade ettiler; dahası, kehanet hizmetlerine olan yüksek talep nedeniyle varlıklı kişiler, sıranın en ön sıralarına geçmek için Delphi’ye büyük meblağlar öderlerdi.

Hem özel konularda hem de devlet işlerinde Delphi Kahini’ne danışılırdı. Şehir devleti yöneticileri, savaş başlatmadan veya yeni Yunan kolonileri kurmadan önce bile kehaneti ararlardı.

Bu istişareler için Pythia adyton’a girer ve ardından muhtemelen bir perdenin arkasında üçayaklı bir sandalyeye otururdu. Apollon’un rahipleri dilekçe sahiplerinin gönderdiği soruları ilettikten sonra, Pythia yerdeki bir uçurumdan kaçan hafif hidrokarbon gazlarını soluyarak bir tür transa giriyordu.

Bu trans halindeyken Pythia, Apollon rahiplerinin dilekçe sahipleri için tercüme ettiği (bazen birbirleriyle çelişen) anlaşılmaz sözler mırıldanıyordu.

Yunanlılar, Delphi Kahini’nin zamanın başlangıcından beri var olduğuna inanıyordu ve Argonaut’un seferi ve Truva Savaşı da dahil olmak üzere çeşitli tarihi olayları doğru bir şekilde tahmin ediyordu .

Delphi’nin Sonu

apollon tap%C4%B1na%C4%9F%C4%B1 1
Delphi: Tarihin Derinliklerinden Gelen Bir Miras 11

Delphi rahipleri güçlendiler, hem askeri hem de siyasi güçleri bükebilecek hale geldiler. Ancak yüzyıllar boyunca Delphi ve Apollon tapınağı birçok felakete ve otorite değişikliğine maruz kaldı.

MÖ 548’de ilk tapınak bir yangınla yok edildi ve Alcmaeonidler (Atinalı bir aile) onu yeniden inşa edene kadar en az otuz yıl boyunca harabe halinde kaldı.

Kehanetin şöhreti ve prestiji, MÖ 5. ve 4. yüzyılların ortalarında üç Kutsal Savaşla sonuçlandı; kutsal alan, Orta Yunanistan’dan Fokialıların ve ardından II. Phillip’in (İskender’in babası) hükümdarlığı altındaki Makedonların yönetimine girdi.

MÖ 3. yüzyılda Aetolialılar Delphi’yi fethettiler ve Romalılar MÖ 191’de Aetolians’ı kovana kadar yaklaşık 100 yıl boyunca burayı ellerinde tuttular.

Delphi, Hadrianus gibi bazı Roma imparatorları için kültürel açıdan önemli olmaya devam etse de , MÖ 86’da Lucius Cornelius Sulla da dahil olmak üzere diğerleri burayı yağmaladı.

MS 393 veya 394’te Bizans imparatoru Theodosius, kadim (pagan) dinlerin ve pan-Helen oyunlarının uygulanmasını yasaklayarak kehanetin gücüne son verdi. Daha sonra Delphi’nin tapınakları ve heykelleri yıkıldı.

Bölgeye Hıristiyan topluluklar yerleşti ve MS 7. yüzyılda Delphi’nin kalıntıları üzerinde Kastri adında yeni bir köy büyüdü.

Delphi Arkeolojisi

1860’lı yıllarda Alman arkeologlar Delphi’ye ilişkin ilk araştırmaya başladılar.

Yaklaşık 30 yıl sonra, Yunan hükümeti Atina’daki Fransız Okuluna (bir arkeoloji enstitüsü) Kastri’de yoğun kazılar yapma izni verdi. Bu “Büyük Kazı” başlamadan önce hükümet Kastri köylülerini Delphi adını verdikleri yeni bir yere yerleştirdi.

İşçiler Kastri’deki evleri yıktı ve enkazı kaldırmak için bir mini demiryolu kurdu; Kazılar 1892’de başladı ve sonraki yıllarda da devam etti.

Umay

Merhaba ben Umay. Sizlere elimden geldiğince faydalı bilgiler ve içerikler sunmak hedefim. Sevgi ve saygılar

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu