Türk MitolojisiBlogGizem

Karakoncolos Nedir ve Özellikleri Nelerdir?

Karakoncolos, Türk ve Anadolu halk kültüründe kış cinini temsil eden bir figürdür. Kara renkte ve oldukça çirkin bir görünüme sahiptir. Maymun, kedi veya çocuk büyüklüğünde olabilir. Aslında zararlı değildir, ancak insanlarda paniğe ve korkuya neden olacak bir görüntüye sahiptir. Genellikle kürklü olarak tasvir edilir ve geceleri dolaşır. Bulgar kültüründe de benzer bir figür olan “Karakonjul” olarak bilinir. “Kara” kelimesi genellikle geceyle ilişkilendirilir ve Karakoncolos’un kışın en soğuk zamanlarında, zemheride, sokaklarda dolaştığına inanılır.

Karakoncolos’un kökeni ve ilişkili olduğu diğer kültürler konusunda farklı teoriler bulunmaktadır. Bazı kaynaklar, isminin Yunanca “Kalikantzarus” kelimesinden geldiğini öne sürerken, diğerleri bu figürün Kıpçak Türkçesindeki “konç” kelimesinden türediğini belirtir. Karakoncolos’un Bulgar halk kültüründeki yerine de değinilir ve “Karakondjul” olarak bilindiği vurgulanır. Yunan kültüründeki Kalikantzarus ile benzerlikler bulunmasına rağmen, Karakoncolos’un daha şakacı ve zararsız olduğuna inanılır.

image 368
Karakoncolos Nedir ve Özellikleri Nelerdir? 5

Karakoncolos ve Türk Mitolojisi

Türk mitolojisinde, Karakoncolos genellikle kara renkte ve çirkin bir şekilde tasvir edilen bir umacı olarak kabul edilir. Kuzeydoğu Anadolu Türk kültüründe özellikle önemli bir yer tutar ve Bulgar folkloründe de sıkça rastlanır. Zararsız olduğuna inanılan bu yaratık, zaman zaman gerçek anlamda şeytanî olarak betimlenebilir. Kürklü olduğuna inanılan Karakoncolos’un, zaman zaman şaka yaptığı ve insanlara zarar vermediği vurgulanır.

Karakoncolos ve Karadeniz Kültürü

Karakoncolos, özellikle Karadeniz kültüründe ve bazı Anadolu yörelerinde önemli bir yer tutar. Şenliklerde ve geleneksel etkinliklerde postlara sarılarak ve kara renkli kıyafetlerle tasvir edilir. Karadeniz’in bazı bölgelerinde “koncala”, “koncoloz”, “karakancala” gibi farklı isimlerle anılır. Bu figür, genellikle kış aylarında ortaya çıkar ve insanlara “kara” kelimesini içeren sorular sorarak şaka yapar.

Karakoncolos, Türk mitolojisinin ve halk kültürünün önemli bir parçasını oluşturur. Kışın ve zemherideki soğuk günlerde dolaşmasıyla bilinen bu figür, geleneksel inançların ve folklorun derinliklerine işlemiştir.

Kalikantzarus: Karadeniz’den Yunan Denizlerine

Kalikantzarus, Türk ve Yunan kültüründe önemli bir yere sahip olan bir mitolojik figürdür. Özhan Öztürk’e göre, bu kelime Yunanca “kalikantzarus” kelimesiyle ilişkilidir. Karadeniz Rumları tarafından ise “Karakoncoloz”, “Koncoloz” ve “Koncolozi” olarak bilinir. Bu figürün kökeni ve yayılma alanı oldukça geniştir ve farklı coğrafyalarda farklı isimlerle anılır.

Kalikantzarus, Karadeniz halk inanışındaki Karakoncolos’a benzese de, aralarında birkaç önemli farklılık bulunmaktadır. Öncelikle, Kalikantzarus’un daha şakacı ve zararsız olduğuna inanılırken, Karakoncolos zaman zaman gerçek anlamda şeytanî bir şekilde betimlenebilir. Ayrıca, Kalikantzarus’un tüylü olduğu ve çok fazla zararlı olmadığına inanılırken, Karakoncolos’un kara renkte ve çirkin bir görünüme sahip olduğu vurgulanır.

Karakoncolos’un adının asıl unsuru olan “konç” kelimesi, Kıpçak Türkçesi kökenlidir. Bu kelime, “siyah pantolonlu” anlamına gelir ve Karakoncolos’un kara renkte tasvir edilmesiyle ilişkilendirilir. Karadeniz ve Bulgaristan gibi bölgelerde, Karakoncolos’un şenliklerde ve geleneksel etkinliklerde postlara sarılarak ve kara renkli kıyafetlerle tasvir edildiğine dikkat çekilir.

image 369
Karakoncolos Nedir ve Özellikleri Nelerdir? 6

Yunan Denizcilik Geleneği ve Kalikantzarus’un Dönüşümü

Yunan denizcilik geleneği, Kalikantzarus’un Akdeniz ülkelerine yayılmasında önemli bir rol oynamıştır. Bu mitolojik figür, Yunan denizcileri tarafından farklı coğrafyalara taşınmış ve yerel folklorlara dahil edilmiştir. Bu nedenle, Kalikantzarus’un Akdeniz ülkelerinde bir deniz cinine dönüştüğüne dair bir inanç ortaya çıkmıştır.

Kalikantzarus, genellikle denizde seyahat eden gemileri rahatsız eden ve kötülük yapan bir varlık olarak tanımlanmıştır. Denizciler, onun gemileri batırabileceğine veya denizcileri lanetleyebileceğine inanmışlardır. Bu nedenle, denizciler genellikle ona karşı korunma ritüelleri yapmış ve dualar etmişlerdir.

Kalikantzarus’un denizcilik geleneği içindeki önemi, onun sadece bir mitolojik figür olmaktan öte, denizcilerin günlük hayatlarında karşılaştıkları zorluklarla başa çıkmak için kullandıkları bir araç haline gelmesidir. Ona karşı yapılan korunma ritüelleri ve dualar, denizcilerin denizde güvende olmalarını sağladığına inanılmıştır.

Bugün bile, Akdeniz ülkelerinde denizcilik geleneği hala yaşatılmakta ve Kalikantzarus’un varlığına dair inançlar devam etmektedir. Denizciler, ona karşı korunma ritüellerini sürdürmekte ve onun etkilerinden korunmak için dua etmektedir. Bu geleneğin devam etmesi, denizcilerin denizde güvende olmalarını sağlayan bir kalkan olarak görülmektedir.

Çeşitli Bölgelerdeki İsimlendirme ve Anlatılar

Karakoncolos’un farklı bölgelerde farklı isimlerle anıldığına ve çeşitli anlatılara konu olduğuna dikkat çekilir. Örneğin, Bulgaristan’da “Kukeri” veya “Karakondjul/Karakondjol” olarak bilinirken, Cezayir Arapçasında “qârâqendlûz” şeklinde adlandırılan bir tür vampir olarak da görülür. Karadeniz’in bazı bölgelerinde ise “koncala”, “koncoloz”, “karakancala”, “kancala” ve Yozgat yöresinde “congalaz” gibi farklı isimlerle anlatılır.

Kalikantzarus ve Karakoncolos gibi mitolojik figürler, Türk ve Yunan kültürlerinin derinliklerinde önemli bir yer tutar. Bu figürler, geleneksel inançların ve folklorun zenginliğini yansıtırken, farklı coğrafyalardaki kültürel etkileşimleri de gösterir.

Kalikantzarus, Yunan mitolojisinde yer alan ve Karadeniz bölgesindeki halk inanışlarıyla ilişkilendirilen bir figürdür. Kara renkte ve çirkin olarak tasvir edilir. Kış aylarında ortaya çıktığına inanılan Kalikantzarus’un maymun, kedi veya çocuk büyüklüğünde olduğuna dair çeşitli betimlemeler bulunur. Zararsız olduğuna inanılan bu varlık, genellikle şakacı ve insanlara korku vermek amacıyla ortaya çıkar.

image 370
Karakoncolos Nedir ve Özellikleri Nelerdir? 7

Kalikantzarus’un Kökeni ve İlişkilendirildiği Kültürler

Kalikantzarus’un kökeni, Yunanca “kalikantzarus” kelimesinden gelir. Karadeniz Rumları arasında “Karakoncoloz”, “Koncoloz” ve “Koncolozi” olarak da bilinir. Bu figürün kökeniyle ilgili farklı görüşler bulunmakla birlikte, genellikle deniz veya dağlardan geldiği şeklinde bir inanışa sahiptir. Bulgaristan’da “Kukeri” veya “Karakondjul/Karakondjol” olarak da adlandırılan Kalikantzarus’un, Yunan mitolojisindeki versiyonundan bazı farklılıkları bulunmaktadır.

Kalikantzarus ve Türk Mitolojisi ile İlişkisi

Kalikantzarus’un Türk mitolojisiyle ilişkilendirildiği ve Karadeniz bölgesindeki halk inanışlarıyla benzerlik gösterdiği düşünülmektedir. Bu figür, Kıpçak Türkçesindeki “konç” kelimesinden türetilen “Karakoncolos” adının asıl unsuru olarak kabul edilir. Karadeniz’de ve Bulgaristan’da Karakoncolos/Karakondjul olarak anılan bu varlık, genellikle kış şenliklerinde ve geleneksel etkinliklerde postlara sarılarak ve kara renkli kıyafetlerle tasvir edilir.

Kalikantzarus’un Kültürel Yayılımı ve Farklı Kültürlerdeki Yer Alışı

Kalikantzarus, Yunan denizcilik geleneği nedeniyle Akdeniz ülkelerine yayılmış ve bu ülkelerin folkloruna girmiştir. Cezayir Arapçasında “qârâqendlûz” olarak da adlandırılan bu figür, bir tür vampir görünümünde betimlenir. Karadeniz’in bazı bölgelerinde farklı isimlerle anılan Kalikantzarus, genellikle kış aylarında ortaya çıkar ve insanlara korku verme amacı güder.

Kaynaklar

  1. Özhan Öztürk, “Karadeniz Ansiklopedik Sözlük”
  2. Türklerin Mitolojik İzleri, “Karakoncolos: Kış Cinleri”
  3. İlber Ortaylı, “Türk Mitolojisi
  4. Türk Dünyası Mitolojik Varlıkları, “Karakoncolos”
  5. Eski Türk İnançları, “Kara Koncoloz ve Anlamı”

Mitolog

Mitolog; Mitoloji.org.tr sitesinin kıdemli yazarı ve araştırmacıdır efem:))

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu